Actueel

Nieuws

Klimaateffecten op riviernatuur in kaart gebracht

19 juli 2022

Klimaatverandering heeft grote effecten op de natuur en dat geldt zeker voor de grote rivieren. Extreme weersomstandigheden zorgen het ene moment voor droogte, het andere moment juist voor wateroverlast. Flora en fauna moeten zich hieraan aanpassen. Kennisnetwerk OBN zocht uit wat de effecten kunnen zijn langs de Rijntakken en de Maas en hoe daar het best mee omgegaan kan worden.

De effecten van klimaatverandering zijn nu al zichtbaar in het rivierengebied. Het water warmt op, uiterwaarden verdrogen en nevengeulen vallen soms droog. De rivierafvoeren worden grilliger. Vooral de verdroging van de uiterwaarden kan voor problemen zorgen, omdat de meeste riviernatuur in meer of mindere mate van water afhankelijk is.

Met name de bovenstroomse delen van de Rijntakken en de Grensmaas krijgen in de toekomst te maken met verdroging. De hogere watertemperatuur zorgt in eerste instantie voor een groei van waterplanten en algen, maar ook voor een versnelling van bacteriële en chemische processen waardoor meer voedingsstoffen beschikbaar komen. Dit kan leiden tot een toename van algen of kroos en een lager zuurstofgehalte. Gevoelige soorten zullen hierdoor het onderspit delven.  

Verdroging leidt er toe dat vochtige habitats het moeilijk krijgen. Een soort als rivierfonteinkruid profiteert van klimaatverandering, terwijl gele plomp het juist lastiger krijgt. Vissen krijgen last van droogvallende nevenwateren. Maar ook afname van de stroming en verandering in temperatuur en het zuurstofgehalte in het water zorgen voor problemen voor vissen. Vooral de kwabaal, maar ook rivierdonderpad en serpeling kunnen slecht tegen een hoge watertemperatuur in de zomer.

Amfibieën als kamsalamander, rugstreeppad en heikikker komen in de problemen als hun voortplantingswateren te vroeg in het voorjaar droogvallen. Kenmerkende riviervogels zullen merken dat hun broedgebieden en de habitats van hun favoriete voedsel onder druk komen te staan Over het algemeen hebben exoten uit alle soortgroepen een concurrentievoordeel, omdat ze doorgaans beter tegen hogere temperaturen en wisselende omstandigheden kunnen.

De effecten van klimaatverandering zijn grillig en onvoorspelbaar. Dat vraagt om maatwerk en flexibiliteit in het natuurbeheer. Een belangrijk wapen in deze strijd is het versterken van het ecologische netwerk, maar ook schaalvergroting. Als natuurgebieden goed met elkaar zijn verbonden en groot genoeg zijn, kunnen soorten zich verplaatsen naar drogere of juist nattere plekken wanneer dat nodig is.

Meer informatie is te vinden in de publicatie 'Klimaateffecten op riviernatuur'

 

bron: Nature Today, 14/07/2022