Gebrekkig functioneren beken

Op de hoge zandgronden zijn het vooral de beken die als klimaatbuffer kunnen functioneren. Veel beken in Nederland zijn in het verleden gegraven of rechtgetrokken zodat ze het water zo snel mogelijk naar de rivier afvoeren. Dit draagt bij aan hoge rivierafvoeren zoals op de IJssel en de Maas. Ook is het waterpeil in veel beken verlaagd waardoor de natuur verdroogt.

Door klimaatverandering zullen beken in de toekomst vaker droogvallen. In natte perioden treedt er toenemende wateroverlast op door overstromingen. Door de huidige inrichting en klimaatverandering hebben woongebieden, landbouw, natuur en landschap steeds meer last van droogte en wateroverlast. Ook de cultuurhistorische kwaliteiten van beekdalen lijden hieronder. Landgoederen en kastelen, watermolens en kleinschalige landschapselementen maken het bekenlandschap tot een aantrekkelijk gebied om in te wandelen of vakantie te vieren.

Ambitie

Door regenwater vast te houden (‘bergen bij de bron’) wordt het minder snel naar de rivier afgevoerd. Dit verspreidt en verlaagt de hoogwaterpiek op de beek en de rivier, en vergroot daarmee op een eenvoudige manier de veiligheid.

Het beekpeil moet ook omhoog om de verdroging te voorkomen. Bovendien moet er in midden- en benedenlopen ruimte komen voor hermeandering, overstroming, erosie en sedimentatie. Dit kan door het oppervlak te vergroten of kades weg te halen. In de mondingen van beken kan de aansluiting op de rivier worden verbreed, waardoor de uitstroom naar de rivier verder wordt gedempt. Al deze maatregelen verbeteren de kansen voor unieke levensgemeenschappen met dieren als beekprikken, bermpjes, ijsvogels en grote gele kwikstaarten.