Rivieren

Ons rivierengebied staat internationaal in hoog aanzien dankzij de nieuwe economische impulsen, toename van de veiligheid, de bedrijvigheid op en aan de rivier, het populaire wonen aan het water en de succesvolle natuurontwikkelingsprojecten. De Deltacommissie stelt echter dat moet worden uitgegaan van nog veel hogere rivierafvoeren dan tot nog toe, én van drogere en warmere zomers. Dit laatste zal leiden tot perioden met laag water. Tijdens laag water kan de beroepsvaart minder vracht vervoeren, worden fabrieken en energiecentrales geconfronteerd met een tekort aan koelwater en krijgen landbouw, recreatie en natuur te kampen met watertekorten en een slechtere waterkwaliteit.

Ambitie

Om extremere hoogwaters en watertekorten op te vangen en verder ecologisch herstel van onze rivieren te realiseren zijn meer natuurlijke klimaatbuffers nodig:

• in het benedenrivierengebied door het verder terugleggen van dijken, aanleg van hoogwatergeulen en oeververlaging;
• verder stroomopwaarts door terugleggen van dijken, herstel en ontwikkelen van overlaten en daarmee van rietmoerassen in de komgronden, reliëfvolgende ontkleïng en zandwinning, aanleg van nevengeulen en lokaal zelfs de aanleg van nieuwe rivieren;
• herstel van de buffercapaciteit in de zijbeken van de Maas en de IJssel en aandacht voor de overgang van beek naar rivier.

De natuurlijke gradiënten binnen rivierdalen kunnen in natuurlijke klimaatbuffers tot volle ontwikkeling komen met moerassen, stroomdalgraslanden en ooibossen. Naast extra veiligheid bieden de rivieren zodoende geweldige mogelijkheden voor wandelen, fietsen, varen en zwemmen. Daar waar rivieren steden passeren brengen ze koelte en bieden ze ruimte om te ontspannen en genieten. Bovendien bieden ze duurzame grondstoffen voor de bouw.

IJsselmeer

Het IJsselmeergebied is een prachtig gebied om te recreëren en van de weidsheid te genieten. Het is echter ook een belangrijke zoetwaterreserve voor landbouw, drinkwater en natuur. Het waterpeil is daarom in de zomer hoger dan in de winter. Door dit onnatuurlijke peilverloop krijgt de natuur nauwelijks kans zich te ontwikkelen. Bovendien ontbreken de verbindingen en overgangen met omringende wateren zoals de Waddenzee. De Deltacommissie stelt dat het peil in de komende eeuw met nog eens maximaal 1,5 meter extra zal moeten worden verhoogd om vrije afwatering op de Waddenzee en de zoetwatervoorziening te kunnen blijven garanderen.

Ambitie

Het IJsselmeer biedt grote potenties voor verdere ontwikkeling van natuur en recreatie. Al te drastische peilverhoging bedreigt de huidige natuur in het IJsselmeer en biedt nauwelijks kansen voor natuurontwikkeling. Daarom moet veel meer water worden vastgehouden in de omliggende provincies. Dan hoeft het peil minder te worden verhoogd en kan het bovendien natuurlijker verlopen: laag in de zomer en hoog in de winter.

Om van het IJsselmeer een echte natuurlijke klimaatbuffer te maken wordt bovendien gestreefd naar:

• grootschalige natuurlijke oevers die bijdragen aan de oeverstabiliteit;
• natuurlijker peilbeheer;
• grootschalige natuurontwikkeling zodat het IJsselmeer weer kan meegroeien met de zee;
• herstel van de ecologische verbinding tussen IJsselmeer en omliggende watersystemen;
• uitbreiding van de recreatiemogelijkheden zoals bijvoorbeeld kanoën en kamperen;
• herstel van de zoet-zoutovergang bij de Afsluitdijk in combinatie met geplande en noodzakelijke dijkversterking, en verruiming van de spuicapaciteit;
• meer leefruimte voor de vele vogels, waarvoor het gebied van internationaal belang is.