Waddengebied

Het Waddengebied is het meest natuurrijke deel van de Nederlandse kust. Jaarlijks trekt het gebied tienduizenden mensen voor een strandvakantie met rust, natuur en cultuur. Bovendien beschermen de Wadden de kust van Noord-Nederland. Wadplaten en kwelders verminderen de golfaanvallen van zee op de dijken en zijn bovendien stevige dijkfundamenten.

Bovenal is het gebied een internationaal vermaard en waardevol natuurgebied. Miljoenen trekvogels gebruiken het gebied als tussenstop op hun tocht tussen overwintering- en broedgebied. Maar de kwaliteiten van het Waddengebied staan onder druk. De zeespiegel stijgt en de bodem daalt. Met de grotere waterdiepte die daar het gevolg van is, worden golfaanvallen op de kust groter en verdwijnt oeverland.

Ambitie

Om het Waddengebied haar grote betekenis voor Nederland te laten behouden moet de sedimentaanvoer en -vastlegging worden verbeterd. Als er voldoende sedimentaanvoer is en erosie- en sedimentatieprocessen vrij kunnen plaatsvinden, zullen de eilanden, de Waddenzee en de kwelders blijven meegroeien met de zeespiegelstijging en worden de hoogste golven gedempt. Om dit te realiseren zijn de volgende maatregelen denkbaar:

• zandsuppleties voor de Hollandse kust en de Waddeneilanden zo sturen dat deze bijdragen aan de sedimentaanvoer naar de Waddeneilandkust en de Waddenzee;
• bevorderen van sedimentvastlegging, bijvoorbeeld door experimenten met ‘bio-bouwers’ zoals zeegras en mosselbanken;
• ruimere overgangen van land naar water, waardoor de gevolgen van golfoploop voor de Friese en Groningse kust worden verzacht en het overstromingsrisico wordt verkleind. Mogelijkheden zoals dubbele zeeweringen, overslagdijken en wash-overs verdienen juist in dit gebied nadere bestudering;
• herstel van de hydrologische verbinding met IJsselmeer, Lauwersmeer en Binnen A om uitwisseling van organismen mogelijk te maken.

Hollandse kust

De Hollandse kust is ons belangrijkste recreatiegebied. In een natuurlijke situatie verschuift de kustlijn naar achteren bij een stijgende zeespiegel. De duinen ‘wandelen’ dan als het ware landinwaarts. Bij veranderingen wordt steeds een nieuw evenwicht gecreëerd. De zandige kustlijn ligt in Nederland echter vast om de achterliggende steden en dorpen te beschermen.

De laatste decennia ontstaan er op een aantal plaatsen echter zwakke plekken. Door een tekort aan zand wordt het strand smaller en de kust steeds steiler. Intensief onderhoud (jaarlijkse zandsuppleties) is nodig om dit tegen te gaan. Door klimaatverandering is steeds meer zand nodig en nemen de onderhoudskosten toe. Dat is onvermijdelijk. Klimaatbuffers langs de kust zijn erop gericht natuurlijke processen te benutten om de kust mee te laten groeien met de verwachte stijging van de zeespiegel.

Ambitie

Zandsuppletie moet bijdragen aan het herstel van de sedimentbalans. Er zijn al concrete plannen voor ‘zandmotoren’. Dit zijn grote geconcentreerde zandsuppleties voor de kust waar de zee zelf het aangebrachte zand oppakt en bij de zwakke plekken op het strand afzet. Hierdoor wordt het proces van natuurlijke duinvorming uitgebreid en versterkt. De sterk bedreigde levensgemeenschappen in de duinen profiteren daarvan.

Zuidwestelijke delta

De mondingen van Rijn, Maas en Schelde behoren tot de meest productieve ecosystemen op aarde. Deze rivieren brengen van nature grote hoeveelheden garnalen, mossels en oesters voort en zijn kraamkamers en opgroeigebieden voor vele vissoorten en zeezoogdieren. De eilanden in de Delta behoren tot de meest geliefde vakantiegebieden van West-Europa.

Het gebied is door de deltawerken weliswaar beschermd, maar groeit niet meer mee met de zee. Op langere termijn neemt daardoor de veiligheid af. Bovendien zijn de deltawerken zeer kostbaar in onderhoud. Door de aangelegde dijken en dammen heeft bijvoorbeeld het Volkerak Zoommeer grote problemen met blauwalgen. Het overbemeste water uit het achterland spoelt immers niet meer goed door.

Daarnaast hebben de zeearmen last van instabiele oevers door gebrek aan getijde. De Oosterschelde heeft zelfs grote zandhonger. Op termijn kunnen de stijgende rivierafvoeren niet meer goed worden afgevoerd via de Haringvlietsluizen. Natuurlijke klimaatbuffers bieden duurzame oplossingen voor de Zuidwestelijke Delta.

Ambitie

Door het terugleggen van dijken langs de Westerschelde kunnen zandbanken en schorren meegroeien met de zee. Om de zandhonger van de Oosterschelde te stillen, moet deze aan de zee- en de rivierzijde worden heropend. De productiviteit van vis, garnalen en schelpdieren wordt hiermee hersteld, en de stabiliteit van de oevers en dijken vergroot.

Meer getijde in de Grevelingen heeft grote voordelen voor de oeverstabiliteit en voor de natuur. Het Volkerak-Zoommeer moet weer in verbinding komen met het Haringvliet, Grevelingen en de Oosterschelde. De waterkwaliteit en getijdendynamiek wordt hierdoor verbeterd. Ook moet er meer rivierwater kunnen worden afgevoerd. Recreatie en toerisme kunnen weer tot bloei komen en er is ruimte voor klimaatbestendig wonen. De Haringvlietsluizen kunnen maximaal worden open gezet (alleen dicht in noodgevallen) waardoor de zoet-zoutgradiënt herstelt. Al deze maatregelen om meer natuurlijke dynamiek te creëren zijn ook essentieel voor het leefgebied van vele winter- en trekvogels en kustbroedvogels.